هنر و صنعت بول کاری در ایران با تاثیر از هنر آندره شارل بول (André-Charles Boulle)
مجتمع تولیدی، صنعتی و هنری چوب کیان با سه دهه تجربه در صنعت چوب، در زمینههای منبتکاری و برنزکاری فعالیت دارد. این مجتمع در راستای توسعه و ارائه هنر بولکاری در ایران، خط تولید جدیدی را به مجموعه خود اضافه کردهاست.
محصولات بولکاری در مجتمع چوب کیان از پایه طراحی توسط طراحان و طرحهای جدید تا اجرای دستی توسط استادکاران با الهام از سبک بول در حال فعالیت میباشد.
آشنایی با هنرمند نابغه آندره-شارل بول
آندره-شارل بول (André-Charles Boulle)، (۱۱ نوامبر ۱۶۴۲ – ۲۹ فوریه ۱۷۳۲)، مبلمانساز فرانسوی که به عنوان مهمترین هنرمند در زمینه خاتمکاری چوب و فلز در دوران باروک شناخته میشود. یکی از برجستهترین سازندگان کابینت، مبلمان و مجسمهسازان فرانسوی قرن هفدهم بود.
بوفه فیروزه (کد ۱۰۰) از مجموعه بوفه برنزکاری– مجتمع صنعتی چوب کیان
تخصص اصلی او در تزئین مبلمان با معرقکاریهای پیچیده بود که اغلب ترکیبی از چوب با مواد لوکسی مانند صدف لاکپشتی و برنج بود. این سبک منحصر به فرد به “کار بول” یاWork Boulle معروف شد.
نام او مترادف با سبکی از مبلمان فاخر شده که با استفاده از لاک لاکپشت، برنز و به ویژه خاتمکاری نفیس با استفاده از صدف، مس و حلزون مشخص میشود. او نه تنها یک صنعتگر ماهر بود، بلکه هنرمندی خلاق بود که طرحهایش تاثیری ماندگار بر هنر مبلمانسازی گذاشت.
بول در پاریس متولد شد و در یک خانواده هنرمندپرور پرورش یافت. پدرش، ژان بول، نقاش و کابینتساز بود و این امر آندره-شارل را در معرض هنرها و صنایع مختلف قرار داد.
او در سال ۱۶۷۲ به عنوان “ébéniste du Roi” (مبلمانساز پادشاه) توسط لوئی چهاردهم منصوب شد، که این سمت به او اجازه دسترسی به منابع و سفارشهای سلطنتی را میداد. کارگاه او در لوور واقع شده بود و او تا پایان عمر به فعالیت در آنجا ادامه داد.
سبک بول با ویژگیهای زیر قابل تشخیص است:
- معرقکاری غنی و پرتزیین: استفاده فراوان از معرقکاری با طرحهای پیچیده و جزئیات دقیق.
- ترکیب مواد متنوع: ترکیب هنرمندانه فلزات، مواد آلی و برای ایجاد جلوههای بصری چشمگیر.
- استفاده از نقوش کلاسیک: الهام از نقوش یونانی و رومی باستان، مانند برگهای آکانتوس، گلها، حیوانات و چهرههای افسانهای.
- توازن و تقارن: رعایت اصول توازن و تقارن در طراحی، که به قطعات او ظاهری باشکوه و رسمی میبخشد.
- کیفیت ساخت عالی: دقت و ظرافت در ساخت، که تضمینکننده ماندگاری و دوام آثار اوست.
تکنیک و روش ساخت بول در گذشته:
“Partie”: در این تکنیک، یک ورق فلز (معمولاً مس) و یک ورق مواد دیگر (معمولاً صدف یا لاک لاکپشت) با هم چسبانده شده و سپس طرحی بر روی آنها برش داده میشود.
سپس قطعات برشخورده با یکدیگر جابجا میشوند و دو پنل معرقکاری شده ایجاد میکنند که یکی دارای زمینه فلزی و نقش صدف یا لاک لاک است و دیگری برعکس.
بوفه سه درب پترا (کد ۰۹۳) از مجموعه بوفه برنزکاری– مجتمع صنعتی چوب کیان
این تکنیک توسط آندره-شارل بول استفاده میشد، به یک قسمت یا نیمه از دو پنل معرقکاری شده اشاره دارد که از یک فرآیند برش همزمان ایجاد میشوند.
“Contre-partie”: این تکنیک دقیقاً معکوس Partie است. قطعات برشخورده به جای اینکه به طور جداگانه استفاده شوند، در یک پنل با هم ترکیب میشوند. یعنی دارای زمینه صدف و نقشهایی از جنس فلز.
تکنیک و روش ساخت بول در حال حاضر:
میز ناهارخوری چهار و شش نفره (کد ۰۱۴) از مجموعه میز و گل میز برنزکاری – مجتمع صنعتی چوب کیان
تکنیک بول که به نوعی معرقکاری محسوب می شود، شامل مونتاژ قطعات کوچک از مواد مختلف برای ایجاد طرحهای پیچیده است.
این سبک به عنوان «سبک بول» یا «Boulle style» شناخته میشد و به ویژه به سبک تزئینی متمایزی که آثار او را زینت میداد، اشاره داشت. بسیاری از بهترین آثار مبلمان ساخته شده در قرن نوزدهم و بعد از آن، سبک بول را بهروز کردند.
سبک تزئین شارل بول به قدری تأثیرگذار بود که بسیاری از صنعتگران دیگر در طول تاریخ سعی کردند از این سبک استفاده و نمونههایی تولید کنند. بنابراین «کار بول» تنها به مبلمانی که توسط بول ساخته شده اشاره ندارد، بلکه به مبلمانی که از این سبک تزئینی متمایز استفاده میکند نیز اشاره دارد.
با توجه به ممنوعیت استفاده از لاک لاکپشت در مجتمع چوب کیان روش نوینی در تولید این محصول ابداع کرده، تا علاوه بر آسیب کمتر به محیط زیست با حفظ زیبایی و جذابیت برای مصرفکننده هم مقرون به صرفه باشد.
تولید محصولات بول در مجتمع چوب کیان به دو صورت انجام می شود:
بخش اول که طرحها توسط طراحان حرفهای، طرح اولیه توسط هنرمندان آتلیه نقاشی طراحی شده، سپس توسط نقاشان ماهر و حرفهای آتلیه نقاشی مجتمع با رنگ طلایی نقاشی میشود.
میز چایخوری سنتر (کد ۰۰۳) از مجموع میز و گل میز برنزکاری– مجتمع صنعتی چوب کیان
سبک دوم که با روش شارل بول انجام میشود، طرحهای پُر پیچ و تاب، موتیفهای گل و برگ سبک تزیینی طراحی شده سپس برروی ورق برنج پیاده و بریده میشود و با محصولات چوبی کارهای خلاقانهای تولید میشود.
معمولاً تولیدات محصولات به صورت جفت مثبت و منفی است، که جلوه خاصی به تولید محصولاتی از قبیل: انواع بوفه، میز، ویترین، میزهای عسلی این مجتمع دادهاست.
باعث افتخار مجموعه چوب کیان است که با استفاده از سبک شارل بول و هماهنگی آن با محصولات، سبک، هنر و فرهنگ ایران گامی نوین در تولید محصولاتی با سبک و سیاقی جدید تحولی در این زمینه باشد.